Guillain-Barré Sendromu (GBS): Nedir, Belirtileri Nelerdir, Nasıl Tedavi Edilir?

Guillain-Barré Sendromu (GBS), vücudun bağışıklık sisteminin yanlışlıkla periferik sinir sistemine saldırması sonucu ortaya çıkan, ani başlangıçlı, ilerleyici ve potansiyel olarak yaşamı tehdit edebilen bir nörolojik hastalıktır. Genellikle enfeksiyon, ameliyat veya nadiren aşılar gibi tetikleyici bir olaydan haftalar sonra gelişir ve yükselen tipte kas güçsüzlüğü, refleks kaybı ve bazen solunum yetmezliği ile seyreder.

İçindekiler

• Guillain-Barré Sendromu (GBS) Nedir?
• Guillain-Barré Sendromu Neden Olur? (Bağışıklık Sistemi ve Tetikleyiciler)
• Guillain-Barré Sendromu Belirtileri Nelerdir?
• Guillain-Barré Sendromu Tipleri
• Guillain-Barré Sendromu Nasıl Tanı Konur?
• Guillain-Barré Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?
• Guillain-Barré Sendromu Sonrası İyileşme Süreci ve Rehabilitasyon
• Guillain-Barré Sendromu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Guillain-Barré Sendromu (GBS) Nedir?

Guillain-Barré Sendromu, bağışıklık sisteminin yanlışlıkla omurilikten çıkan periferik sinirleri veya sinir köklerini hedef alması sonucu gelişen, çoğunlukla akut ve simetrik kas güçsüzlüğü ile seyreden bir dir.

GBS’de:

• Sinirlerin çevresini saran miyelin kılıfı ve/veya sinir liflerinin kendisi hasar görür.
• Bu hasar, sinirlerin kaslara ve duyu liflerine elektriksel sinyal iletimini yavaşlatır veya bloke eder.
• Sonuç olarak ve ağır vakalarda ortaya çıkabilir.

Hastalık genellikle ayaktan başlayan ve yukarıya doğru tırmanan (yükselen) güçsüzlükle tanınır. Uygun ve erken tedavi ile pek çok hasta büyük ölçüde iyileşebilse de, süreç yoğun bakım ve uzun süreli rehabilitasyon gerektirebilir.

Guillain-Barré Sendromu Neden Olur? (Bağışıklık Sistemi ve Tetikleyiciler)

GBS’nin temelinde, otoimmün bir mekanizma bulunur. Bağışıklık sistemi normalde virüs ve bakterilerle savaşırken, bazı durumlarda bu mikroorganizmaların yüzeyindeki yapılar, moleküler taklit (molecular mimicry)

olarak adlandırılır.

Bu durumda bağışıklık sistemi:

• Saldırdığı mikroba karşı antikor üretirken,
• Aynı antikorlar yanlışlıkla da saldırabilir.

GBS sıklıkla şu durumların ardından ortaya çıkar:

• Solunum yolu enfeksiyonları (örneğin bazı viral enfeksiyonlar),
• Gastrointestinal enfeksiyonlar (özellikle Campylobacter jejuni gibi bakteriler),
• Bazı durumlarda gibi immün sistemi aktive eden olaylar.

Ancak her hastada belirgin bir tetikleyici saptanamayabilir; bu da hastalığın karmaşık bağışıklık mekanizmalarına bağlı olduğunu gösterir.

Guillain-Barré Sendromu Belirtileri Nelerdir?

GBS belirtileri genellikle günler içinde ortaya çıkar ve ulaşır. İlk belirtiler çoğunlukla bacaklardan başlar.

Erken Dönem Belirtileri

• hissi,
• Bacaklarda , merdiven çıkmada zorlanma,
• Belirgin bir neden olmadan gelişen .

İlerleyen Dönem Belirtileri

• Güçsüzlüğün ,
• Yatağa kalkmakta, oturmakta ve yürümekte zorlanma,
• da tutulması, kavrama gücünde azalma,
• Diz ve aşil reflekslerinin kaybolması,
• Yüz mimiklerinde zayıflama, göz kapatmada güçlük, simetri kaybı,
• (bulber tutulum),
• Nefes darlığı, derin nefes alamama, solunum yetmezliği.

Otonom Sinir Sistemi Belirtileri

GBS, sadece motor ve duyu sinirlerini değil, de etkileyebilir:

• ,
• ,
• İdrar yapmada zorluk, bağırsak hareketlerinde düzensizlik,
• Aşırı terleme veya terleyememe.

Bu bulgular, özellikle yoğun bakım sürecinde ciddi durumlardır.

Guillain-Barré Sendromu Tipleri

Klinik ve elektrofizyolojik bulgulara göre farklı GBS alt tipleri tanımlanmıştır:

• AIDP (Akut İnflamatuvar Demiyelinizan Poliradikülonöropati): GBS’nin en sık görülen tipidir. Temel problem, sinirlerin dır.
• AMAN (Akut Motor Aksonal Nöropati): Özellikle motor sinir aksonlarının etkilendiği, bazı bölgelerde daha sık görülen tip.
• AMSAN (Akut Motor ve Duyusal Aksonal Nöropati): Hem motor hem duyu aksonlarının ağır tutulduğu, daha ağır seyirli bir form.
• Miller-Fisher Sendromu: GBS’nin nadir bir varyantıdır. üçlüsü ile karakterizedir.

Alt tiplerin ayrımı, özellikle ile yapılır ve prognoz hakkında da bilgi verebilir.

Guillain-Barré Sendromu Nasıl Tanı Konur?

GBS, hızlı ilerleyen güçsüzlük nedeniyle olarak kabul edilir. Tanı ve tedavi geciktirilmemelidir.

Tanıda temel adımlar şunlardır:

• Ayrıntılı öykü: Son haftalarda geçirilen enfeksiyon, ishal, solunum yolu hastalığı, ameliyat veya aşılama öyküsü sorgulanır.
• Nörolojik muayene: Kas gücü, refleksler, duyu, yüz sinirleri ve kraniyal sinirler değerlendirilir.
• Beyin ve omurilik görüntülemesi: Ayırıcı tanı için MR yapılabilir; GBS’ye özgü olmayabilir ama diğer nedenleri dışlamaya yardımcı olur.
• GBS’de sık görülen bulgu protein yüksekliği ve hücre sayısının normal veya hafif artmış olmasıdır (albuminositolojik dissosiasyon).
• Sinir iletim hızlarında yavaşlama, bloklar veya aksonal hasar bulguları tanıyı destekler ve alt tip ayrımında yol gösterir.

Guillain-Barré Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?

GBS tedavisi iki ana başlıkta ele alınır:

• Bağışıklık sistemini modüle etmeye yönelik tedavi (temel hastalığa yönelik),
• Yoğun bakım ve destek tedavisi (solunum, beslenme, komplikasyonların önlenmesi).

1. İmmün Tedaviler

GBS’de etkinliği bilimsel olarak kanıtlanmış iki ana tedavi seçeneği vardır:

• İntravenöz immünglobulin (IVIG): Damar yoluyla verilen, yüksek doz bağışıklık sistemini düzenleyici antikor tedavisidir. Genellikle 5 gün boyunca uygulanır. Uygulama kolaylığı ve yaygın erişilebilirliği nedeniyle sık tercih edilir.
• Hastanın kanı özel cihazlardan geçirilerek plazma kısmı alınır ve yerine temiz plazma veya plazma benzeri sıvılar verilir. Böylece kandan uzaklaştırılması amaçlanır.

Her iki tedavi de hastalığın seyrini kısaltabilir, yoğun bakım süresini azaltabilir ve iyileşme şansını artırabilir. Genellikle IVIG veya plazmaferezden biri seçilir; birlikte kullanımı rutinde önerilmez.

2. Yoğun Bakım ve Destek Tedavisi

GBS’li hastaların bir kısmı, özellikle hızlı ilerleyen güçsüzlüğü ve solunum kas tutulumunu olanlar, .

• Solunum kas gücü düzenli ölçülür; zorlanma varsa veya gerekebilir.
• Otonom sinir sistemi tutulumuna bağlı ani tansiyon değişiklikleri ve ritim bozuklukları yakından izlenmelidir.
• Sinir kökü tutulumuna bağlı ağrılar için uygun analjezik tedavi planlanır.
• gibi immobiliteye bağlı komplikasyonların önlenmesi için erken mobilizasyon, pozisyon değişimi ve koruyucu tedbirler alınır.

Guillain-Barré Sendromu Sonrası İyileşme Süreci ve Rehabilitasyon

Guillain-Barré Sendromu’nda birçok hasta zaman içinde önemli ölçüde iyileşebilir; ancak süreç sürebilir. İyileşme, sinir liflerinin yeniden miyelinleşmesi ve aksonların kısmen toparlanmasına bağlıdır.

• Kas gücünü artırmak, eklem hareket açıklığını korumak, yürüme ve dengeyi yeniden kazandırmak için erken dönemde başlatılmalıdır.
• Günlük yaşam aktivitelerinde (giyinme, yıkanma, işe/okula dönüş) bağımsızlığı artıracak beceri eğitimleri verilir.
• Uzun iyileşme süreci ve yoğun bakım deneyimi, kaygı ve depresyona yol açabilir. Psikolojik destek ve gerektiğinde psikiyatrik tedavi önemlidir.
• Nadir de olsa GBS’nin tekrar edebileceği unutulmamalı, yeni güçsüzlük ataklarında gecikmeden nörolojik değerlendirme yapılmalıdır.

Guillain-Barré Sendromu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Guillain-Barré Sendromu bulaşıcı mıdır?

Hayır. Guillain-Barré Sendromu bulaşıcı değildir. Enfeksiyonlar sonrasında ortaya çıkabilir; ancak GBS’nin kendisi kişiden kişiye geçmez.

Guillain-Barré Sendromu ölümcül müdür?

GBS, özellikle solunum kasları ve otonom sinir sistemi tutulduğunda bir tablodur. Ancak ile günümüzde ölüm oranları önemli ölçüde azalmıştır.

Guillain-Barré Sendromu tamamen iyileşir mi?

Hastaların önemli bir kısmı ve günlük yaşamına geri dönebilir. Ancak bazı hastalarda kalıcı hafif–orta dereceli güçsüzlük, yorgunluk ve duyu bozuklukları kalabilir. Erken tedavi ve iyi bir rehabilitasyon süreci, iyileşme şansını artırır.

Guillain-Barré Sendromu tekrarlayabilir mi?

GBS çoğu hastada tek atakla seyreder. Ancak küçük bir hasta grubunda yaşam içinde görülebilir. Bu nedenle iyileşme sonrasında da yeni nörolojik şikâyetler ciddiye alınmalıdır.

Guillain-Barré Sendromu geçiren biri tekrar enfeksiyonlardan özellikle mi kaçınmalı?

Genel olarak (el hijyeni, aşı takviminin hekim gözetiminde sürdürülmesi, sağlıklı beslenme, yeterli uyku) bağışıklık sağlığı için önemlidir. Daha önce GBS geçiren bireylerde yeni enfeksiyonlar bağışıklık sistemini yeniden tetikleyebileceği için, ayrı bir önem taşır. Aşılar konusunda mutlaka

Sonuç: Guillain-Barré Sendromunda Erken Tanı ve Yoğun Takip Hayat Kurtarıcıdır

Guillain-Barré Sendromu, hızlı ilerleyen kas güçsüzlüğü ve solunum yetmezliği riski nedeniyle bir nörolojik durumdur. ile birçok hasta bağımsız yaşamına geri dönebilir.

Son haftalarda enfeksiyon geçirmiş ve yaşayan bireylerin gecikmeden bir başvurması hayati önem taşır.