Kararın Künyesi
- Sayı: 2025/9999-S.25.14466
- Başvuru No: 2025/12671
- Karar Tarihi: 21.08.2025
- Karar Türü: Tavsiye Kararı
Olayın Özeti: Bildirim Geç Yapıldı, Ödeme 3 Ayla Sınırlandı
Başvurucu (diş hekimi), 16.07.2021 tarihinde evlendiğini belirterek bu tarihten itibaren aile yardımı ödeneğinin ödenmesini talep etti. İdare ise, başvurucunun 30.06.2025 tarihine kadar bildirimde bulunmadığını; bu nedenle toplu sözleşme hükmüne dayanarak geriye dönük ödemeyi yalnızca 3 ay ile sınırlı tuttuğunu bildirdi.
İdarenin Dayanağı: “7. Dönem Toplu Sözleşme” 35. Madde
İdare, 7. Dönem Toplu Sözleşme hükümlerinde yer alan “Aile yardımı ödeneğinden geriye dönük yararlanma” başlıklı düzenlemeyi gerekçe göstererek; şartların mevcut olması ve belirli tarihten öncesine taşmaması kaydıyla, bildirimden önceki üç aya kadar ödeme yapılabileceğini savundu.
KDK Ne Dedi? “Sınırlama Hukuki Dayanaktan Yoksun”
KDK, aile yardımı ödeneğinin 657 sayılı Kanun çerçevesinde bir mali özlük hakkı olduğunu; hak kazanmanın “bildirim” anına değil, evlenme/doğum gibi olayların gerçekleşmesine ve kanuni şartların oluşmasına bağlı olduğunu vurguladı. Buna göre:
- Aile yardımı ödeneğine hak kazanma, eş için evlenme olayının gerçekleşmesiyle; çocuk için ise doğum olayını takip eden ay başından itibaren başlar.
- 657 sayılı Kanun’da ve ilgili düzenlemelerde, aile yardımı ödeneğinin geriye dönük talep edilemeyeceğine veya bildirim için bir süre sınırı bulunduğuna dair açık bir hüküm yer almaz.
- Ödeme belgeleri ve bildirim süreçleri, hakkın kazanılmasını değil; ödemenin hangi belgeyle yapılacağını düzenler. Hak, kanuni şartların oluşmasıyla doğar.
Normlar Hiyerarşisi ve “Kazanılmış Hak” Vurgusu
KDK değerlendirmesinde, normlar hiyerarşisi gereği alt düzenlemelerin (veya toplu sözleşme hükümlerinin) kanunun tanıdığı bir hakkı daraltıcı şekilde sınırlayamayacağını belirtti. Kararda; “3 aylık sınır”ın yeni bir hak getirmekten ziyade, memurun zaten sahip olduğu hakkı kısıtladığı tespitine yer verildi.
Ayrıca aile yardımı ödeneğinin, sosyal devlet ve ailenin korunması ilkeleriyle bağlantılı bir sosyal nitelik taşıdığı; bu nedenle eşin çalışmadığı dönemde hak kazanılan ödemenin “geç bildirim” gerekçesiyle ortadan kaldırılamayacağı değerlendirildi.
Emsal Kararlar: İdare Mahkemeleri ve Danıştay Yaklaşımı
KDK, benzer taleplerde aile yardımı ödeneğinin geriye dönük ödenebileceğine ilişkin idare mahkemesi kararlarına işaret etti. Ayrıca Danıştay kararlarında da, toplu sözleşme ile mevzuatta yer almayan kısıtlamalar getirilmesinin hukuka uygun bulunmadığı yönündeki değerlendirmelerin hatırlatıldığı görüldü.
KDK’nın Tavsiyesi: “Geriye Dönük Tüm Haklar Ödensin”
KDK, dosya kapsamındaki değerlendirmeler sonucunda; başvurucuya geriye dönük aile yardımı ödeneği verilmemesi işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı kanaatine vararak, idareye başvurucunun hak ettiği aile yardımı ödemelerinin geriye dönük olarak yapılması yönünde tavsiyede bulundu.
Benzer Durumda Olanlar İçin Pratik Yol Haritası
- Hak kazanma tarihini netleştirin: Evlilik tarihi, eşin çalışmama durumu, çocuk için doğum tarihi ve şartları.
- Belgeleyin: Evlilik kaydı, eşin çalışmadığına/aylık almadığına dair durum ve diğer kanıtlayıcı belgeler.
- Kurumunuza yazılı başvuru yapın: Hak kazanılan tarihten itibaren aile yardımı ödeneğinin ödenmesini talep edin.
- Red veya kısmi ödeme olursa: Gerekçeli cevabı saklayın ve başvuru/itiraz yollarını kullanın.
- Gerekirse KDK yolu: İdari süreçte sonuç alınamazsa KDK başvurusu gündeme gelebilir.
Sık Sorulan Sorular
Aile yardımı ödeneğine ne zaman hak kazanılır?
Genel kural olarak; eş için evlilik olayının gerçekleştiği, çocuk için doğumu takip eden ay başından itibaren hak kazanılır. Ödeme, şartların mevcut olması kaydıyla aylıklarla birlikte yapılır.
Geç bildirim yapmak hakkı düşürür mü?
KDK’nın değerlendirmesi, geç bildirimin tek başına hakkı ortadan kaldırmaması gerektiği yönündedir. Hak, bildirimle değil kanuni şartların oluşmasıyla doğar.
Toplu sözleşmede “3 ay” yazıyorsa kesin sınır mıdır?
KDK, kanunda yer almayan daraltıcı bir sınırlamanın toplu sözleşme ile getirilmesinin hukukun genel ilkelerine aykırılık oluşturabileceğini vurgulamıştır.
Sonuç
KDK’nın 21.08.2025 tarihli tavsiye kararı, aile yardımı ödeneğinde “3 ay geriye dönük” sınırlamasının her olayda otomatik uygulanamayacağını; kanunun tanıdığı kazanılmış hakların toplu sözleşme hükmüyle daraltılamayacağını ortaya koydu. Karar, aile yardımı ödeneğini geç bildiren personelin geriye dönük alacakları bakımından önemli bir emsal niteliği taşıyor.